Direct naar inhoud
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Oud Nederlands scheepswrak op de bodem van de Finse Golf - Ambassade van Finland, Den Haag : Actueel : Informatie

AMBASSADE VAN FINLAND, Den Haag

Ambassade van Finland
Fluwelen Burgwal 58
2511CJ Den Haag, Nederland
Tel. +31-70-346 9754, sanomat.haa@formin.fi
English | Nederlands | Suomi | Svenska |  | 
Font normaalFont groter
 
Nieuws, 21-12-2016

Oud Nederlands scheepswrak op de bodem van de Finse Golf

In maart 2016 konden wij zowel in Nederland als in Finland een bijzonder nieuwsbericht in de kranten lezen: op de bodem van de Finse Golf was een oorlogsschip uit de 18de eeuw gevonden. Waarschijnlijk was het een Nederlandse fregat.

In oktober was er in Medemblik een indrukwekkende presentatie over het wrak. De Finse duikers, die het wrak hadden onderzocht, waren aanwezig alsmede de Nederlanders, die het wrak een naam konden geven. Het is een verhaal dat je alleen in boeken zou kunnen vinden...

Foto: SubZone, Helsinki
Onderzoek van kanon
Archeologisch onderzoek van een kanon

In 2002 deed de Finse overheid  zeebodemonderzoek in de Finse Golf en ontdekte toen een wrak.  Twee jaar later constateerden duikers dat het ging om een houten oorlogsschip met een dek vol kanonnen. Het wrak kreeg de naam "Kalbådagrund gunschip", omdat het dichtbij Kalbådagrund (een onderwaterrotsformatie met een vuurtoren) ligt. Sindsdien bezochten verschillende duikteams de wraklokatie en  probeerden zij de identiteit van het schip te achterhalen.  Maar een zoektocht in  archieven van de buurlanden leverede geen match op.

In 2015 kreeg de Nederlandse historicus Peter Swart een oude zeekaart van het Oostzeegebied in handen. Op de kaart stond de oud Hollandse tekst: “Hier is het Noord Hollands Oorlog schip op gebleven 1715”. De locatie was in het midden van de Finse Golf, ten zuiden van de Finse stad Porvoo en ten westen van het Russische eiland Gogland. Swart ontdekte dat het enige oorlogsschip dat in aanmerking kwam, het schip "Huis te Warmelo" was, dat op 25 augustus 1715 in Finse wateren verongelukte. Via gemeentelijk archeoloog Michiel Bartels werd eind 2015 contact gelegd met archeologen in Estland die op hun beurt collega's in Finland benaderden. Er was al snel een enthousiaste reactie uit Finland: “Yes, we have found your ship!”

Daarna werden er vanuit Finland spectaculaire onderwaterbeelden gezonden van het wrak, dat circa 64 meter diep in een rechtstandige positie op de bodem ligt. Door de natuurlijke eigenschappen van de omgeving verkeert het hout in bijzonder goede staat. Doordat het Finse zeewater een laag zoutgehalte heeft, ontbreekt de paalworm. De lage temperatuur, het geringe zuurstofgehalte en de minimale stroming hebben de conservering van het hout bevorderd.

Foto: SubZone, Helsinki
Beeld
Spiegelversiering of de zeebodem

In april 2016 maakte SubZone met behulp van sonarapparatuur een beeld van het oorlogsschip op de zeebodem. Nu kreeg men voor de eerste keer een totaalbeeld van het schip. Op de beelden was te zien dat alle drie masten nog aanwezig waren. In de zomer van 2016 is het schip minutieus gefilmd en er wordt een 3D-model op schaal gemaakt. Al deze onderzoeken hebben bewezen dat het schip met zekerheid het "Huis te Warmelo" is. Dit is een unieke archeologische vondst: een dergelijk gaaf Nederlands oorlogsschip uit de (late) Gouden Eeuw is nooit eerder gevonden.

Het "Huis te Warmelo" is in 1708 in Medemblik gebouwd. In het Oostzeegebied was in die tijd oorlog tussen Zweden en Rusland en die bracht ernstige schade toe aan de Nederlandse economie. Schepen met graan uit Riga en Gdansk werden door Zweedse kapers en oorlogsschepen opgebracht. Om de handelsschepen naar de Oostzee te beschermen, verlieten op 1 juni 1715 twaalf Nederlandse oorlogsschepen de rede van Texel. Één ervan was het fregat "Huis te Warmelo". Zij hadden de opdracht om 200 koopvaarders veilig door het oorlogsgebied te loodsen. De helft van de 200 opvarenden van het fregat was uit Medemblik en Alkmaar afkomstig.

De reis naar de Oostzee verliep voorspoedig. In de Sont voegden zich bij de Nederlanders 20 Engelse oorlogsschepen en 100 Engelse koopvaarders. Ter hoogte van Gdansk en Riga splitsten grote delen van de vloot zich af. Bij Tallinn vond de laatste grote splitsing plaats. Op 24 augustus waaide er een noordoosten storm en de combinatie met regen zorgde voor slecht zicht. Vlak na middernacht raakte het "Huis te Warmelo" ongeveer 40 mijl van Gogland een blinde rots en zonk. Een noodsignaal met drie kanonschoten werd door de Engelse oorlogsschepen gehoord, maar niet begrepen. Slechts 75 van de 200 opvarenden overleefden het ongeluk. Zij werden door Engelse koopvaarders opgepikt.

Brochure Huis te Warmelo

Naast onderzoek in de Finse Golf is in archieven gezocht naar gegevens over het schip en zijn opvarenden. Er is veel gevonden, bijvoorbeeld informatie over een matroos, Jan Stek, uit Medemblik. Zijn jongste kind werd gedoopt op de dag waarop het "Huis te Warmelo" verongelukte.

Bron: Archeologie in West-Friesland 21, “Yes, we have found your ship” door Peter Swart en Michiel Bartels

Print deze pagina

Bijgewerkt 3-4-2017


© Ambassade van Finland, Den Haag | Over deze site | Contact