Direct naar inhoud
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Finse vrouwen kregen 100 jaar geleden stemrecht - Ambassade van Finland, Den Haag : Actueel

AMBASSADE VAN FINLAND, Den Haag

Ambassade van Finland
Fluwelen Burgwal 58
2511CJ Den Haag, Nederland
Tel. +31-70-346 9754, sanomat.haa@formin.fi
English | Nederlands | Suomi | Svenska |  | 
Font normaalFont groter
 
Nieuws, 8-2-2006

Finse vrouwen kregen 100 jaar geleden stemrecht

De Finse vrouwen kregen 100 jaar geleden als eerste ter wereld volwaardig actief en passief stemrecht. Tegelijkertijd werd ook het parlement hervormd.

In Nieuw-Zeeland en Australië hadden vrouwen al stemrecht gekregen voor dat in Finland gebeurde. De Finse vrouwen waren echter de eerste in Europa om naar de stembus te trekken en ze waren de eerste in de wereld die ook passief stemrecht kregen, d.w.z. dat ze zich ook kandidaat konden stellen voor verkiezingen.

Algemene staking leidde tot radicale parlementshervorming

In 1906 werd de Staten-Generaal, die nog uit de periode van de Zweedse overheersing dateerde, door een eenkamerparlement vervangen. De Staten-Generaal werd door slechts een klein deel van de bevolking verkozen. Mannen die niet tot een van de officieel erkende standen behoorden hadden geen stemrecht en voor vrouwen was stemmen helemaal uitgesloten.

Toen Finland in 1809 door Zweden werd overgedragen aan Rusland, kreeg het een grote politieke autonomie. Er kwam een Staten-Generaal en een Finse grondwet. De standenvergadering was tijdens de Zweedse overheersing opgeheven en de Zweedstalige elite en bourgeoisie hadden alle macht in handen, want het meervoudig stemrecht was gekoppeld aan de hoeveelheid grond die men bezat. Een uitbreiding van het stemrecht door de Staten-Generaal was er nooit gekomen, ook al werd de groep Finnen die geen stemrecht hadden steeds groter. De roep om algemeen stemrecht was in Finland vooral een politieke kwestie, die te maken had met de sociale ongelijkheid tussen de klassen en niet met vrouwenemancipatie.

In Rusland braken in 1905 opstanden uit, die zich uitbreidden naar Finland en culmineerden in een algemene staking in oktober-november 1905 uit protest tegen de dwangmaatregelen van de zogenaamde Eerste Repressie. Om de revolutionaire krachten de wind uit de zeilen te nemen vonden de Russische autoriteiten het belangrijk om zo snel mogelijke de rust te herstellen. De Russische tsaar ondertekende het zogenaamde Novembermanifest, waarin de constitutionele eisen voor een parlementaire hervorming en algemeen enkelvoudig stemrecht werden ingewilligd.

In 1907 voor het eerst in de wereldgeschiedenis vrouwelijke parlementsleden verkozen

Tijdens de eerste verkiezingen voor het eenkamerparlement in maart 1907 werden 19 vrouwelijke parlementsleden verkozen. Onder hen was Lucina Hagman, de eerste voorzitster van de in 1892 opgerichte Unie Vrouwenalliantie, die in 1907 de Finse Vrouwenbond stichtte. In het parlement ijverde zij o.a. tegen alcoholmisbruik, voor de toelating van vrouwen tot overheidsambten, de hervorming van het huwelijksrecht en de verbetering van de situatie van kinderen.

Ook de voorzitster van de in 1884 opgerichte Finse Vrouwenvereniging, de bekende vrouwenactiviste Aleksandra Gripenberg, werd als parlementslid verkozen. Zij was ook stichtend lid van de Internationale Vrouwenbond.

Voor de sociaal-democratische werkliedenpartij werd Hilja Pärssinen verkozen, een van de vooraanstaande figuren van de sociaal-democratisch vrouwenbeweging. In haar geschriften stond de kwestie van het vrouwenstemrecht centraal. In het parlement ijverde ook zij tegen dronkenschap, voor het verbeteren van de positie van ongehuwde moeders en kinderen en voor een vernieuwing van het huwelijksrecht.

De vrouwen in het parlement werkten van meet af aan voor de verbetering van de situatie van vrouwen en gezinnen en voor het creëren van gelijke onderwijsmogelijkheden voor iedereen. Sociale en vormingsaangelegenheden werden als het werkterrein van vrouwen bij uitstek beschouwd, ook bij het verdelen van de ministerportefeuilles. De eerste vrouwelijke minister kreeg Finland in 1926, toen Miina Sillanpää tot vice-minister voor sociale zaken werd benoemd. Sillanpää was een symbool voor de hele arbeidersvrouwenbeweging en vanaf 1907 zetelde ze in totaal 38 jaar in het parlement.

In 1975 werd voor het eerst een vrouw in het voorzitterschap van het parlement verkozen, toen Anna-Liisa Linkola tweede vice-voorzitter werd. Een mijlpaal in de vrouwengeschiedenis was het jaar 1996, toen het driekoppige voorzitterschap helemaal uit vrouwen bestond, met Riitta Uosikainen aan het hoofd.

Herdenkingsjaar onderstreept belang politieke rechten

Ter gelegenheid van het herdenkingsjaar is een website geopend ”100 jaar volledige politieke rechten voor vrouwen”, waarop de manifestaties van het herdenkingsjaar worden voorgesteld en een historische achtergrond wordt geschetst. De webpagina’s bevatten informatie over de 100-jarige geschiedenis van het vrouwenstemrecht, over politieke rechten en de manifestaties tijdens het feestjaar.

Met het herdenkingsjaar wordt de aandacht gevestigd op de strijd van vrouwen voor politieke rechten en de uitoefening ervan. Het uitgangspunt is, dat politieke rechten grondrechten van de burger zijn, en dat het belangrijk is om de historische strijd daarvoor af en toe in herinnering te brengen. De 100-jarige verjaardag van het stemrecht biedt daar een goede aanleiding toe.

In het Finse parlement begint de viering van het eeuwfeest dit voorjaar en ze duurt tot de zomer van volgend jaar. Thema van het herdenkingsjaar is ”Recht op stemmen – vertrouwen in recht. 100 jaar Finse democratie”. Tijdens het herdenkingsjaar zijn er twee plechtige zittingen in het parlement, op 1 juni 2006 en op 23 mei 2007. In 2007 zijn er op 18 maart ook parlementsverkiezingen. Finnen die in het buitenland verblijven zullen vooraf kunnen stemmen van 7 tot 10 maart 2007.

Ulla Suortti, Ambassade van Finland, Brussel


Het parlement, foto: Matti Tirri

100 jaar volledige politieke rechten voor vrouwen

Parliament of Finland

The National Council of Women of Finland

Authorities of Gender Equality

Print deze pagina

Dit document

Bijgewerkt 8-2-2006


© Ambassade van Finland, Den Haag | Over deze site | Contact