Direct naar inhoud
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Het succesverhaal van het Finse design - Ambassade van Finland, Den Haag : Actueel

AMBASSADE VAN FINLAND, Den Haag

Ambassade van Finland
Fluwelen Burgwal 58
2511CJ Den Haag, Nederland
Tel. +31-70-346 9754, sanomat.haa@formin.fi
English | Nederlands | Suomi | Svenska |  | 
Font normaalFont groter
 
Nieuws, 23-4-2012 | Ambassade van Finland, Brussel

Het succesverhaal van het Finse design

Hoe kon een klein land zich uit de armoede ontwikkelen tot de wereldtop van het design?

Angry Birds Space. Photo: Rovio/Angry BirdsAngry Birds is een GSM-spel door de Finse onderneming Rovio.

Het bandje van de katapult wordt naar achter getrokken. Een seconde later wordt een boos kijkende vogel naar een groep groene varkens gelanceerd. Dit wordt keer op keer herhaald. Heel stom, maar tegelijkertijd ook erg slim. Dit is natuurlijk Angry Birds, een GSM-spel dat door de Finse onderneming Rovio werd ontwikkeld en in heel de wereld sinds 2009 immens populair is geworden. Vandaag de dag spelen mensen Angry Birds praktisch om het even waar- afgezien van leeftijd, nationaliteit of gender. Fans van de felle vogel zijn o.a. de star van Twilight Saga, Anna Kendrick, de eerste minister van het Verenigd Koninkrijk, David Cameron en de romanschrijver Salman Rushdie.

Angry Birds is een uitstekend voorbeeld van nieuw Fins design, maar het is zeker niet de eerste keer dat Finland achter internationale succesverhalen staat. De ontwikkeling van Finland tot één van de leidinggevende designlanden in de wereld is buitengewoon snel verlopen. Slechts honderd jaar geleden was Finland een agrarische maatschappij, waarvan de meerderheid van de bevolking maar net in haar eigen levensbehoeften kon voorzien. Hoe kon deze kleine en arme natie zich opwerken tot de wereldtop van het design?

Functionaliteit in de hand gewerkt door armoede 

Le vase Savoy_Photo_Iittala Material BankSavoy vaas is waarschijnlijk het best gekende Finse item in de wereld.

We dienen voor ogen te houden dat Finland tot WO II werkelijk een agrarische maatschappij was. De oorlogsjaren eisten hun tol in het dagelijkse leven van de onafhankelijke staat, die van meet af aan arm was. De oorlogscompensaties die Finland aan Rusland moest betalen, maakten de situatie er niet beter op.

Ondanks de jaren van tekortkomingen, begonnen de Finnen aan de bouw van een welvaartmaatschappij. Op een paradoxale wijze was het precies deze armoede die het eenvoudige en functionele Finse design deed ontstaan dat nu in de hele wereld bekend is.

Designers waren in staat om verschillende materialen te beheersen dankzij hun gediversifieerde opleiding en rijke erfenis op gebied van ambachtelijke vaardigheden. Een van de meest schitterende onder hen was de architect Alvar Aalto. Vanaf de jaren 1920 ontwierp hij gebouwen en meubelen die wereldberoemde klassiekers zijn geworden. Zijn Savoy vaas is waarschijnlijk het best gekende Finse item in de wereld. Zoals zo velen van de designers en architecten van zijn land, zocht Aalto inspiratie in de natuur. Hout was bijvoorbeeld een belangrijk materiaal voor hem. Hij ontwikkelde nieuwe buig-en lamineertechnieken voor berk en was geïnspireerd door het modernisme in Europa. Deze experimenten resulteerden in houten meubels die vandaag nog steeds geproduceerd worden. Alvar Aalto leeft in de Finse geesten en huizen.

Armi Ratia, Jackie Kennedy, Tapio Wirkkala en vele anderen

Unikko_ Marimekko_Copyright @Marimekko Corporation.Unikko kleuren voor de lente 2012.

De jaren 1960 was de Gouden Eeuw van het Finse design. Designers creëerden hun werk in de geest van het Finse modernisme, met een zuivere lijnvoering, terwijl ze er ook al vroeg ideeën over design als maatschappelijke dienst op na hielden. Design moest de democratische ideeën van de jonge republiek weerspiegelen en het idee was om de mensen te voorzien met openbare ruimtes, huizen, meubelen en kleren van een hoog niveau. Iedereen kon een gestreept Marimekko topje dragen en in de meeste huizen prijkte de beroemde Alvar Aalto stoel. Design was voor iedereen bedoeld.

De Finse ondernemingen Arabia en Iittala produceerden uitstekend glas en keramiek terwijl Alvar Aalto de ster van Artek was. De textieldesigner Armi Ratia stichtte de mode-en textielonderneming Marimekko en de kledingstukken van de firma werden weldra hits, niet alleen bij de gewone Finnen, maar ook bij Jackie Kennedy, misschien het best gekende stijlicoon in de wereld.

De leidende Finse designers zoals Tapio Wirkkala, Kaj Franck en Timo Sarpaneva werden sterren die de status van nationale helden verwierven en wiens internationale succes door de Finse media van dichtbij werd gevolgd.

Wirkkala Tapio_Photo: Rauno Träskelin.Tapio glasen door Tapio Wirkkala.

Hoe ging nu de internationalisering van het Finse design in zijn werk? De Milanese triënnale in 1951 met het Finse paviljoen dat door Tapio Wirkkala was ontworpen, betekende de doorbraak. In de volgende 15 jaar was het Finse design een succesverhaal op triënnales in de hele wereld. In 1954 sloot Finland zich aan bij de andere Scandinavische landen voor een tentoonstelling over Design in Scandinavië die gedurende drie en een half jaar in de VS en Canada liep. Hoewel geografisch geen deel van Scandinavië, was de boodschap die aan de wereld werd uitgezonden - dat Finland een vrij land was dat op het Westen was gericht en dit ook wou blijven. Koude oorlog of niet. In deze context ontstond het concept van Scandinavisch design, dat nog steeds erg leeft in en buiten Finland.

De definitie van design wordt breder 

De vruchten van de inspanningen van het vorige decennium werden in de jaren 1960 geplukt. Design, productie en distributie vloeiden naadloos in elkaar. De uitvoer was groot, vooral naar Centraal-Europa. Designers leerden ook nieuwe materialen gebruiken, zoals plastic en glasvezel. Eero Aarnio's balstoel is één van de klassiekers van deze periode.  

Aarnio Pallotuoli. Photo: AdeltaEero Aarnio's balstoel is één klassieker.

De urbanisatie verzekerde dat de vraag naar architecten en designers groot was. Behalve in de traditionele sectoren, breidde het design zich ook uit naar andere domeinen van de maatschappij, zoals huishoudelijke artikelen en andere media. Dit design-vriendelijk klimaat handhaafde zich tot midden jaren1970, toen de oliecrisis zijn weerslag begon te hebben op het niveau van de productie.

Maar de welvaarstaat was nog steeds in wording en dit veronderstelde inspanningen om de gezondheidszorg verder te ontwikkelen en een metrosysteem te ontwerpen. Designers begonnen als deskundigen voor openbare projecten te fungeren, terwijl hun rol tegelijkertijd meer anoniem werd.

De jaren 1970 zagen ook de opkomst van de elektronische industrie, die zich weldra weerspiegelde in de opkomst van een verscheidenheid aan systemen voor gegevensoverbrenging en digitalisering in de jaren 1980. Hierdoor konden designers gebruik maken van computergebaseerde werktuigen om hun vormen te scheppen. Begin jaren 1990 kreeg Finland te maken met een diepe recessie die het failliet betekende voor veel designfirma’s. Veel industriële operatoren verlieten Finland voor goedkopere productielanden en de hele wereld werd tot markt gemaakt. De competitie werd harder.

Harri Koskinen_Lantern_Photo: Iittala Material Bank.Lantern door Harri Koskinen.

Sommige bedrijven slaagden erin nieuwe strategieën uit te vinden. Zo was er bijvoorbeeld Nokia dat begon als een firma voor zowel autobanden als rubberen laarzen, maar in het midden van de jaren 1990 zich had omgevormd tot een producent van elektronica met mobieltjes die de wereld begonnen te overspoelen. In de jaren 2000 hebben Finse designers op niet conformistische wijze de uitdagingen van de internationalisering aangepakt. Een van de leidende designers van Finland, Harri Koskinen, heeft spullen geproduceerd, gaande van meubelen tot textiel, zowel voor Finse als buitenlandse bedrijven. Marimekko, Iittala en Artek zijn nog steeds sterke spelers op de internationale markt.  

De jaren 2010: een periode van specialisatie 

De huidige tijd wordt echter gekenmerkt door design dat op speciale domeinen word toegepast. Misschien is dat de reden achter het internationale succes van de Fiskars scharen en werktuigen voor de tuin, Suunto wristop computers en Rukka motorkledij.

Fiskars classic_Photo_Fiskars Material Bank.De oranje Fiskars-scharen zijn designklassiekers die al meer dan veertig jaar populair zijn.

En wat houdt de toekomst in petto?

Wel, al meer dan 140 jaar heeft Finland in een designopleiding van hoog niveau geïnvesteerd – en dat zal het ook in de toekomst blijven doen. In 2010 vormden de Universiteit voor Kunst en Design in Helsinki, de Helsinki School voor Economie en de Helsinki Universiteit voor Technologie een multidisciplinaire universiteit, met, hoe kan het ook anders, de naam Aalto Universiteit, genoemd naar de grootmeester Alvar Aalto.

Met een rijke traditie aan ambachtelijk handwerk, internationale roem op het gebied van design, talentvolle mensen en een uitstekend schoolsysteem, zal Finland, net als de Angry Birds, verder haar designproducten in de wereld lanceren. Breng alvast uw katapulten in de aanslag!

Dit is een verkorte versie van de tekst van Tyyne Pennanen

Bezoek ook: World Design Capital Helsinki 2012

Print deze pagina

Bijgewerkt 17-4-2012


© Ambassade van Finland, Den Haag | Over deze site | Contact